Oto spojrzenie na nadciśnienie zainspirowane badaniami SPRINT

Ciśnienie skurczowe definiuje się jako ciśnienie powstające podczas skurczu serca, gdy pompuje ono krew z serca do naczyń krwionośnych. Natomiast ciśnienie rozkurczowe odnosi się do ciśnienia, które umożliwia utrzymanie krwi w naczyniach krwionośnych, gdy serce się rozluźnia. Gdy naczynia krwionośne są lekko zablokowane, a ciśnienie krwi rośnie, ludzie mogą cierpieć na wczesny etap nadciśnienia. Gdy naczynia krwionośne są poważnie zablokowane, oznacza to wystąpienie wysokiego ciśnienia krwi.

Choroba ta jest niezwykle szkodliwa dla organizmu i stanowi główną przyczynę udaru mózgu, chorób serca, niewydolności serca i nerek oraz ślepoty.

Wcześniej obowiązywały wytyczne opublikowane przez instytucje medyczne, w tym Amerykańskie Kolegium Kardiologii oraz Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne. Oprócz nowych pomiarów i zaleceń dotyczących leków, wyraźną zmianą jest obniżenie kryteriów wejściowych oraz podkreślenie interwencji w stylu życia na wczesnym etapie.

Nowa definicja nadciśnienia to:

• Ciśnienie krwi 120-129/<80 mmHg oznacza podwyższone ciśnienie krwi
• 130-139/80-89 mmHg to nadciśnienie pierwszego stopnia
• ≥ 140/90 mmHg to nadciśnienie drugiego stopnia

Nowe wytyczne podkreślają jednak, że diagnoza nadciśnienia nie oznacza konieczności przyjmowania leków (tylko 2% nowych pacjentów ich potrzebuje), lecz że ryzyko można zmniejszyć poprzez zmiany w stylu życia.

Wnioski z badań SPRINT odegrały istotną rolę w opracowaniu wytycznych. Czym zatem jest SPRINT? Czy wytyczne dotyczące nadciśnienia powinny być kształtowane przez najnowsze badania? Aby odpowiedzieć na te pytania, warto przyjrzeć się, jak ludzie rozpoznają związek między ciśnieniem krwi a zdrowiem oraz jak stopniowo zmieniają się normy dotyczące ciśnienia krwi.

W roku 1896 wynaleziono pierwszy „nowoczesny” ciśnieniomierz, którego autorem był włoski wynalazca Scipione Riva-Rocci.

W latach 60. XX wieku Sir James Whyte Black, szkocki farmakolog, wynalazł beta-bloker stosowany w leczeniu chorób serca i nadciśnienia. Za swój wielki wynalazek otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny w 1988 roku.

Badanie podłużne Framingham, rozpoczęte w 1949 roku, zostało rozszerzone do trzeciego pokolenia i jest jednym z klasycznych badań naukowych służących zrozumieniu czynników ryzyka chorób układu krążenia.

Dopiero w 1977 roku Narodowy Instytut Serca, Płuc i Krwi pod Narodowym Instytutem Zdrowia zezwolił Wspólnemu Krajowemu Komitetowi (JNC) na prowadzenie badań nad zapobieganiem, badaniem, oceną i leczeniem nadciśnienia.

Można więc zauważyć, że ciśnienie krwi zostało „oficjalnie” uznane za ważny wskaźnik kliniczny w Stanach Zjednoczonych w raporcie JNC z 1977 roku.

W pierwszym raporcie JNC z 1977 roku było mniej niż 30 leków dostępnych do leczenia nadciśnienia, ale miały one poważne skutki uboczne. Natomiast według siódmego raportu JNC z 2003 roku dostępnych jest ponad 100 leków.

Standardy dotyczące ciśnienia skurczowego również ulegały zmianom:
Specjaliści medyczni przez długi czas uważali, że normalne ciśnienie skurczowe powinno wynosić 100 plus wiek osoby. W związku z tym ciśnienie rozkurczowe było głównym kryterium oceny, czy występuje nadciśnienie;

Badanie przeprowadzone w 1967 roku potwierdziło korzyści z obniżania ciśnienia krwi, czyli zmniejszenie częstości występowania chorób serca i udarów. Kryteria dotyczące ciśnienia skurczowego zostały jednak opublikowane dopiero w 1991 roku.

Prawdopodobnie pod wpływem kontrowersji i zamieszania związanego z różnymi normami, Amerykański Instytut Serca, Płuc i Krwi rozpoczął w 2010 roku program SPRINT (Badanie Interwencji w Ciśnieniu Skurczowym). W badaniu wzięło udział ponad 9 300 osób powyżej 50. roku życia, a jego celem było zrozumienie możliwego wpływu obniżenia normy ciśnienia skurczowego do 120 mmHg.

Naukowcy podzielili uczestników na dwie grupy. Jedna grupa utrzymywała ciśnienie poniżej 140 mmHg, a druga poniżej 120 mmHg. W efekcie, w mniej niż 6 lat, efekt „obniżenia normy” był już wyraźny. W porównaniu z grupą 140 mmHg, ryzyko związane z nadciśnieniem w grupie 120 mmHg zmniejszyło się o około 30%, a ryzyko śmierci spadło o 25%.

Zgodnie z badaniami naukowymi, chociaż wysokie ciśnienie krwi wiąże się z dziedzicznością, wiekiem i chorobami (choroby nerek, nadczynność tarczycy, częste bezsenności itp.), 90% przypadków nadciśnienia wynika z niezdrowego stylu życia, w tym:

• Palenie
• Nadwaga lub otyłość
• Zbyt duże spożycie soli w diecie
• Brak ruchu
• Nadużywanie alkoholu
• Zbyt duży stres

Sól jest ściśle związana z ewolucją człowieka i rozwojem społeczeństwa ludzkiego. Nadmierne spożycie soli może prowadzić do wysokiego ciśnienia krwi, co zostało potwierdzone przez liczne badania naukowe, a 77% nadmiernego spożycia soli pochodzi często z „niewidocznej soli” w przetworzonej żywności! Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne zaleca, aby dzienne spożycie soli na osobę nie przekraczało 500 mg.

Zalecenia Amerykańskiego Towarzystwa Medycyny Sportowej dotyczące ćwiczeń są następujące:

• 30 minut umiarkowanego wysiłku fizycznego codziennie, co najmniej 5 razy w tygodniu;
• 20 minut intensywnych ćwiczeń 3 razy w tygodniu (alternatywnie);
• Ćwiczenia siłowe 2 razy w tygodniu, obejmujące systematycznie 8-10 różnych ćwiczeń na duże grupy mięśniowe, każde ćwiczenie powtarzane 8-12 razy.

Chińskie Tai Chi i Zhan Zhuang również wykazują działanie obniżające ciśnienie krwi.

Z długiego procesu uznawania ciśnienia krwi za ważny wskaźnik kliniczny oraz opracowywania związanych z nim norm wynika, że uznanie wskaźnika wymaga ciągłych badań i udoskonaleń.

Pod warunkiem, że samo badanie jest rozsądnie zaprojektowane, a wielkość próby reprezentatywna, wyniki powinny być na bieżąco stosowane w praktyce klinicznej, co potwierdzają powyższe przykłady.