Sainmhínítear brú systólach leis an mbrú a chruthaítear nuair a chrapann an croí agus nuair a phumpálann sé fuil ón gcroí chuig na soithigh fola. Tagraíonn brú diastólach, áfach, don bhrú a chuireann ar chumas na fola leanúint de bheith sna soithigh fola nuair a ligeann an croí a scíth. Nuair a bhíonn na soithigh fola beagán bactha agus an brú fola ag ardú, d’fhéadfadh daoine a bheith ag fulaingt ó chéim luath Hipirtheannais. Nuair a éiríonn na soithigh fola go mór bactha, léiríonn sé sin go bhfuil brú fola ard ann.
Tá an galar thar a bheith díobhálach don chorp agus is é príomhchúis stróc, galar croí, cliseadh croí agus duáin, agus daille é.
Bhí treoirlínte a d’fhoilsigh institiúidí leighis, lena n-áirítear an American College of Cardiology agus an American Heart Association, i bhfeidhm roimhe seo. Chomh maith leis na tomhais nua agus na moltaí maidir le cógais, is é an t-athrú soiléir ná na critéir iontrála a ísliú agus béim a leagan ar idirghabháil stíl mhaireachtála ag céim luath.
Seo sainmhíniú nua Hipirtheannais:
- Ciallaíonn brú fola 120-129/<80 mmHg brú fola ardaithe
- Is Hipirtheannas céim 1 é 130-139/80-89 mmHg
- Is Hipirtheannas céim 2 é ≥ 140/90 mmHg
Mar sin féin, leagann na treoirlínte nua béim nach gciallaíonn diagnóis Hipirtheannais go gcaithfidh daoine cógais a ghlacadh (ní bheidh gá leis ach ag 2% de na daoine nua-dhiagnóisithe), ach gur féidir an riosca a laghdú trí idirghabhálacha stíl mhaireachtála.
Tá ról riachtanach ag conclúidí thaighde SPRINT i bhfoilsiú na dtreoirlínte. Mar sin, cad é SPRINT? Ar cheart go mbeadh tionchar ag an taighde is déanaí ar threoirlínte Hipirtheannais? Chun aghaidh a thabhairt ar na ceisteanna sin, b’fhiú dúinn féachaint ar an gcaoi ar aithin daoine an gaol idir brú fola agus sláinte, chomh maith leis an gcaoi a ndéantar caighdeáin brú fola a leasú de réir a chéile.
I 1986, chum an t-aireagóir Iodálach Scipione Riva-Rocci an chéad sphygmomanometer “nua-aimseartha”.
Sna 1960idí, cheap Sir James Whyte Black, cógaiseolaí Albanach, an seachfhreagróir béite a úsáidtear chun galar croí agus brú fola ard a chóireáil. Mar gheall ar an aireagán iontach sin, bronnadh Duais Nobel sa Leigheas air i 1988.
Cuireadh tús le staidéar leantach Framingham i 1949 agus tá sé sínte anois go dtí an tríú glúin; tá sé ar cheann de na taighde eolaíochta clasaiceacha chun fachtóirí riosca galar cardashoithíoch a thuiscint.
Níor cheadaigh an National Heart, Lung and Blood Institute faoin National Institute of Health do Choiste Náisiúnta Comhpháirteach (JNC) taighde a dhéanamh ar chosc, thástáil, mheasúnú agus chóireáil Hipirtheannais go dtí 1977.
Dá bhrí sin, is féidir a thabhairt faoi deara gur tháinig an tuairisc JNC in 1977 chun brú fola a mheas “go hoifigiúil” mar chomhartha ríthábhachtach cliniciúil sna Stáit Aontaithe.
De réir an chéad eagrán de thuairisc JNC i 1977, bhí níos lú ná 30 cógas ann a d’fhéadfaí a úsáid chun Hipirtheannas a chóireáil, ach bhí fo-iarsmaí tromchúiseacha ag baint leo. Faoi 2003, de réir an seachtú heagrán de thuairisc JNC, bhí níos mó ná 100 cógas ar fáil.
Tá athruithe tagtha ar shocrú an chaighdeáin do bhrú fola systólach freisin:
Le fada an lá, chreid saineolaithe i réimse an leighis gur cheart gnáthbhrú fola systólach a bheith cothrom le 100 móide aois an duine. Dá bhrí sin, ba é brú fola diastólach an príomhchritéar i gcónaí chun a sheiceáil an raibh brú fola ard ann;
Dheimhnigh staidéar a rinneadh i 1967 na tairbhí a bhaineann le brú fola a ísliú, is é sin, laghdú ar mhinicíocht galar croí agus stróc. Ach níor foilsíodh na critéir do bhrú fola systólach go dtí 1991.
B’fhéidir mar gheall ar an gconspóid agus an mearbhall a bhain le caighdeáin éagsúla, sheol an American Heart, Lung and Blood Institute clár SPRINT (Systolic Blood Pressure Intervention Trial) in 2010. Ghlac níos mó ná 9,300 duine os cionn 50 bliain d’aois páirt ann, agus bhí sé mar aidhm ag an staidéar tuiscint a fháil ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ag an gcaighdeán do bhrú fola systólach a ísliú go 120 mmHg. 
Roinneadh na taighdeoirí ina dhá ghrúpa. Choinnigh grúpa amháin an brú fola faoi bhun 140 mmHg, agus choinnigh an grúpa eile é faoi bhun 120 mmHg. Mar thoradh air sin, i níos lú ná 6 bliana, bhí éifeacht “an caighdeán a ísliú” soiléir cheana féin. I gcomparáid leis an ngrúpa 140 mmHg, laghdaíodh an riosca a bhain le Hipirtheannas sa ghrúpa 120 mmHg thart ar 30%, agus laghdaíodh an baol báis 25%.
De réir taighde eolaíochta, cé go bhfuil baint ag brú fola ard le hoidhreacht, aois agus galair (galar duáin, hipirtíoróideacht, easpa codlata rialta, etc.), cuirtear 90% de chásanna brú fola ard i leith stíleanna maireachtála míshláintiúla, lena n-áirítear:
- Caitheamh tobac
- Róthrom nó murtall
- An iomarca salainn a ithe sa réim bia
- Easpa aclaíochta
- Alcólachas
- An iomarca struis
Seo a leanas moltaí an American Medical Society for Sports Medicine maidir le haclaíocht:
- 30 nóiméad d’aclaíocht mhe遭atheithe gach lá, 5 huaire sa tseachtain ar a laghad;
- Aclaíocht ard-déine ar feadh 20 nóiméad gach uair, 3 huaire sa tseachtain (mar rogha eile);
- Cleachtaí neartaithe 2 uair, lena n-áirítear 8-10 gcleachtadh éagsúil do na mórghrúpaí matán sa chorp, agus gach cleachtadh a dhéanamh 8-12 uair.
Ón bpróiseas fada ina ndearnadh brú fola a aithint mar innéacs cliniciúil tábhachtach agus ina ndearnadh caighdeáin ghaolmhara a cheapadh, is léir go dteastaíonn taighde agus feabhsú leanúnach chun innéacs a aithint.
Fad is atá an staidéar féin deartha go réasúnta agus go bhfuil méid an tsampla ionadaíoch, ba cheart na torthaí a chur i bhfeidhm sa chlinic in am trátha, rud a léirítear sna cásanna thuasluaite.
Fág nóta tráchta
Déantar gach trácht a mhodhnú sula bhfoilsítear é.
This site is protected by hCaptcha and the hCaptcha Privacy Policy and Terms of Service apply.